Trước diễn biến gia tăng của một số bệnh truyền nhiễm tại nhiều địa phương, đặc biệt là tay chân miệng và sốt xuất huyết, Bộ Y tế đã triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm kiểm soát tình hình, hạn chế số ca mắc và ngăn ngừa nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng.
Ông Võ Hải Sơn – Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Bộ Y tế cho biết công tác giám sát, phòng, chống dịch đang được thực hiện chặt chẽ, đồng thời nhấn mạnh vai trò chủ động của người dân và các cơ sở giáo dục.
Theo ông Võ Hải Sơn, bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và có xu hướng gia tăng theo mùa, nhất là vào các tháng 3 đến 5 và 9 đến 10 hằng năm. Thời gian gần đây, bệnh có dấu hiệu gia tăng tại một số địa phương đặc biệt ở khu vực phía Nam.
Số liệu giám sát từ đầu năm 2026 đến nay ghi nhận khoảng 26.000 trường hợp mắc và 08 trường hợp tử vong. Riêng trong tháng 3/2026, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước. Kết quả xét nghiệm tại một số mẫu bệnh phẩm cho thấy chủng EV71 đang lưu hành với tỷ lệ đáng lưu ý, đây là chủng vi rút thường liên quan đến nguy cơ bệnh diễn biến nặng hơn.
 |
| Trường THCS Đại Xuyên – Hà Nội chủ động vệ sinh khử khuẩn phòng dịch bệnh. |
Đáng chú ý, phần lớn các trường hợp mắc tập trung ở trẻ nhỏ, đặc biệt là nhóm tuổi nhà trẻ, mẫu giáo. Đây là nhóm đối tượng có nguy cơ cao do chưa có ý thức vệ sinh cá nhân đầy đủ và thường xuyên sinh hoạt tập trung trong môi trường lớp học. Nếu không phát hiện sớm và xử lý kịp thời, bệnh có thể lây lan nhanh trong trường học và cộng đồng.
Ngành y tế nhận định, trong thời gian tới, nếu không triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống, số mắc và số ca bệnh nặng có thể tiếp tục gia tăng. Do đó, việc tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý kịp thời là yêu cầu đặt ra đối với hệ thống y tế cũng như các địa phương.
Phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế và giáo dục
Hiện nay, hệ thống giám sát dịch tễ đang được triển khai thông qua nhiều kênh, bao gồm báo cáo từ các cơ sở khám, chữa bệnh và thông tin từ cộng đồng, trường học. Ngành y tế đồng thời phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục và chính quyền địa phương trong việc phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ, hướng dẫn xử trí và hạn chế lây lan.
Tại các cơ sở điều trị, những trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng được theo dõi sát và nhận hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên để cấp cứu, điều trị kịp thời, hạn chế tối đa trường hợp tử vong.
 |
| Các em học sinh Trường THCS Phúc Tiến – Hà Nội lau dọn bàn ghế giữ gìn môi trường học tập sạch sẽ, nâng cao ý thức phòng chống dịch. |
Trong trường học, các biện pháp phòng bệnh được triển khai gồm tăng cường truyền thông cho giáo viên và phụ huynh về dấu hiệu nhận biết bệnh; hướng dẫn thực hiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh lớp học, đồ chơi và các bề mặt tiếp xúc thường xuyên; bảo đảm môi trường học tập sạch sẽ, thông thoáng. Các cơ sở giáo dục cần theo dõi sát sức khỏe của trẻ, kịp thời phát hiện trường hợp nghi ngờ và thông báo cho gia đình, cơ sở y tế để xử lý theo hướng dẫn.
Đối với phụ huynh, cần thường xuyên theo dõi sức khỏe của trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Khi có dấu hiệu nghi ngờ như sốt, loét miệng, nổi ban ở tay, chân hoặc mông, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám và hướng dẫn điều trị. Trẻ mắc bệnh cần nghỉ học để tránh lây lan.
Sốt xuất huyết có xu hướng gia tăng sớm
Cùng với tay chân miệng, bệnh sốt xuất huyết cũng đang có xu hướng gia tăng tại một số địa phương. Đây là bệnh lưu hành tại Việt Nam, thường gia tăng vào mùa mưa khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.
Theo số liệu giám sát từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 31.927 trường hợp mắc và 04 trường hợp tử vong. Số ca mắc xuất hiện sớm từ những tháng đầu năm và tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam.
Mặc dù tình hình vẫn đang được theo dõi, giám sát chặt chẽ, ngành y tế nhận định nguy cơ số mắc tiếp tục gia tăng trong thời gian tới là có thể xảy ra, đặc biệt khi bước vào mùa mưa, trong bối cảnh thời tiết nóng ẩm đến sớm và điều kiện sinh hoạt, tích trữ nước tại một số khu vực tạo thuận lợi cho muỗi phát triển.
Trong những năm gần đây, sốt xuất huyết tại Việt Nam vẫn có xu hướng gia tăng theo chu kỳ, xen kẽ những năm có số mắc cao. Tuy nhiên, ngoài yếu tố chu kỳ, hiện nay còn có nhiều yếu tố tác động như thời tiết nóng lên, mưa thất thường, đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và sự tồn tại của nhiều vật chứa nước trong khu dân cư.Những yếu tố này có thể làm dịch xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát hơn nếu không duy trì thường xuyên các biện pháp phòng bệnh trong cộng đồng.
Vai trò của cộng đồng trong phòng, chống dịch
Theo ông Võ Hải Sơn, công tác phòng, chống sốt xuất huyết phụ thuộc rất lớn vào sự tham gia của cộng đồng. Để phòng bệnh sốt xuất huyết Ông nhấn mạnh mỗi hộ gia đình cần duy trì đều đặn các việc sau:
Một là, hằng tuần kiểm tra và loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước trong và quanh nhà; đậy kín các dụng cụ chứa nước sinh hoạt.
Hai là, thay nước bình hoa, cọ rửa dụng cụ chứa nước và diệt bọ gậy theo hướng dẫn của ngành y tế.
Ba là, chủ động phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng các biện pháp xua muỗi phù hợp.
Bốn là, phối hợp với chính quyền và ngành y tế khi địa phương triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch, trong đó có phun hóa chất theo chỉ định chuyên môn.
Những việc làm này nếu được thực hiện thường xuyên, đồng bộ sẽ góp phần quan trọng trong phòng, chống sốt xuất huyết tại cộng đồng.
Ngành y tế khẳng định, việc triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch đối với cả hai bệnh tay chân miệng và sốt xuất huyết có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát tình hình dịch bệnh. Trong đó, vai trò chủ động của người dân, gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương là yếu tố quyết định.
Thông điệp được nhấn mạnh là mỗi người dân cần duy trì thói quen kiểm tra, loại bỏ nơi muỗi sinh sản hằng tuần, thực hiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường sống và theo dõi sức khỏe, đặc biệt đối với trẻ nhỏ. Những biện pháp đơn giản nhưng được thực hiện thường xuyên sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng, đồng thời hạn chế nguy cơ dịch bệnh gia tăng trong thời gian tới.
